Άρθρα Περιοδικών

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε η εναρκτήρια εκδήλωση της Ελληνικής Εταιρείας Μαστολογίας (EEM) σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Κοινωνικής Πολιτικής του Δήμου Ανω Λιοσίων και υπό την Aιγίδα της Mητρόπολης Aττικής, στα πλαίσια του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Απασχόληση και Επαγγελματική Κατάρτιση» του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας. Το θέμα της ομιλίας ήταν η «Ενημέρωση για την καταπολέμηση του καρκίνου του μαστού που απειλεί την υγεία και τη ζωή όλων (ανδρών και γυναικών)».

Το πρόγραμμα, στόχο έχει την ενίσχυση της απασχόλησης ανέργων με την ενεργό συμμετοχή των Μη Kυβερνητικών Oργανώσεων, την προώθηση της ισότητας στην ευκαιρία για εργασία και την ενημέρωση του κοινού για την καταπολέμηση του καρκίνου του μαστού.

Oμιλητές ήταν η Δρ. Λυδία Ιωαννίδου-Μουζάκα, Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μαστολογίας, η κα Νεκταρία Λαμπρινάκη-Καλαμάτα, Πλαστικός Χειρουργός, η κα Μαριάννα Μπιτσάκου, Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια του Κέντρου Ψυχολογικής Υποστήριξης Γυναικών με καρκίνο του Μαστού «Ελλη Λαμπέτη».

Την εκδήλωση, που πραγματοποιήθηκε στην κατάμεστη αίθουσα του Δημαρχείου «Μελίνα Μερκούρη», τίμησε μεταξύ άλλων με την παρουσία του ο Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής, κ. Παναγιώτης Δρόλιας.

Από αριστερά, στο πάνελ των ομιλητών διακρίνονται η Ψυχολόγος και Ψυχοθεραπεύτρια του Κέντρου «Ελλη Λαμπέτη», κα Μαριάννα Μπιτσάκου, η Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μαστολογίας και ε. Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών, Δρ. Λυδία Ιωαννίδου-Μουζάκα και ο Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής του Δήμου Aνω Λιοσίων, κ. Παναγιώτης Δρόλιας.

Μετά το πέρας της εκδήλωσης ακολούθησε συζήτηση με το κοινό και διανεμήθηκε στους παρευρισκομένους ειδικά επιμελημένο για την εκδήλωση έντυπο υλικό, που έχει εκδοθεί για την πληρέστερη ενημέρωση των συμμετεχόντων.

Η ενέργεια συγχρηματοδοτείται κατά 80% από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο.

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε η εναρκτήρια εκδήλωση της Ελληνικής Εταιρείας Μαστολογίας σε συνεργασία με τον Δήμο Παλλήνης και υπό την Aιγίδα της Mητρόπολης Mεσογαίας και Λαυριωτικής στα πλαίσια του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Απασχόληση και Επαγγελματική Κατάρτιση του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας».

Το θέμα της ομιλίας ήταν η «Ενημέρωση για την καταπολέμηση του καρκίνου του μαστού που απειλεί την υγεία και τη ζωή όλων (ανδρών και γυναικών)».

Το πρόγραμμα, στόχο έχει την ενίσχυση της απασχόλησης ανέργων με την ενεργό συμμετοχή των Μη Kυβερνητικών Oργανώσεων, την προώθηση της ισότητας στην ευκαιρία για εργασία, καθώς και την ενημέρωση του κοινού σχετικά με την καταπολέμηση του καρκίνου του μαστού.

Oμιλητές ήταν η Δρ. Λυδία Ιωαννίδου-Μουζάκα, Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών και Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μαστολογίας, η κα Νεκταρία Λαμπρινάκη-Καλαμάτα, Πλαστικός Χειρουργός, ο Δρ. Βασίλης Μπαρμπούνης, Παθολόγος-Oγκολόγος και Γεν. Γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Μαστολογίας, η κα Μαριάννα Μπιτσάκου, Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια του Κέντρου Ψυχολογικής Υποστήριξης Γυναικών με καρκίνο του Μαστού «Ελλη Λαμπέτη» και η κα Καλλιόπη Κοτζιά, Κοινωνική Λειτουργός του Γραφείου Κοινωνικής Πολιτικής του Δήμου Παλλήνης.

Την εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην κατάμεστη αίθουσα του Ιερού Ναού «Αγίου Τρύφωνος», στην Παλλήνη, τίμησαν με την παρουσία τους ο Εκπρόσωπος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Μεσογαίας και Λαυρεωτικής, κ.κ. Νικολάου, π. Σωτήριος Ράζος, Αρχιερατικός Επίτροπος Β' Περιφέρειας Παλλήνης, ο Δήμαρχος Παλλήνης, κ. Σπυρίδων Κωνσταντάς, ο Αντιδήμαρχος Παλλήνης, κ. Μαχμούντ Αουαντάλα, ο Νομαρχιακός Σύμβουλος Ανατολικής Αττικής, κ. Παντελής Ασπραδάκης, ο Νομαρχιακός Σύμβουλος της Αθήνας, κ. Ευάγγελος Παπαδόπουλος, οι Δημοτικοί Σύμβουλοι του Δήμου Παλλήνης, κ.κ. Εμμανουήλ Μάκαρης, Kαλλιόπη Ζινέλλη, Μαρία Λεβαντή και ο π. Ιωάννης Γεωργιόπουλος, Προϊστάμενος του Iερού Ναού Αγίου Ιωάννου Προδρόμου Γέρακα.

Μετά το πέρας της εκδήλωσης ακολούθησε συζήτηση με το κοινό και διανεμήθηκε στους παρευρισκομένους έντυπο ενημερωτικό υλικό, κατάλληλα διαμορφωμένο για την ομιλία.

Η Κοινωνική Υπηρεσία του Δήμου Παλλήνης, της οποίας Αρμόδιος Αντιδήμαρχος είναι ο κ. Μαχμούντ Αουαντάλα, διέθεσε κουπόνια για την πραγματοποίηση μιας δωρεάν μαστογραφίας στις συμμετάσχουσες.

Η ενέργεια συγχρηματοδοτείται κατά 80% από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο.

Η Ελληνική Εταιρεία Μαστολογίας σε συνεργασία με τον Δήμο Αχαρνών και υπό την Aιγίδα της Mητρόπολης Aττικής, οργάνωσε ενημερωτική Ημερίδα με θέμα: «Ενημέρωση για την καταπολέμηση του καρκίνου του μαστού, που απειλεί την υγεία και τη ζωή ανδρών και γυναικών». Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Απασχόληση και Επαγγελματική Κατάρτιση του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας». Το πρόγραμμα, στόχο έχει την ενίσχυση της απασχόλησης ανέργων με την ενεργό συμμετοχή των Μη Kυβερνητικών Oργανώσεων, την προώθηση της ισότητας στην ευκαιρία για εργασία και την ενημέρωση του κοινού για την καταπολέμηση του καρκίνου του μαστού. Στην ημερίδα συμμετείχαν διακεκριμένοι επιστήμονες.

Την εκδήλωση συντόνισε η Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών και Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μαστολογίας, Δρ. Λυδία Ιωαννίδου-Μουζάκα, Γυναικολόγος-Ειδ. Μαστολόγος, η οποία με περιεκτικό και απόλυτα κατανοητό τρόπο ανέπτυξε το θέμα «Επιδημιολογία, κλινική εξέταση και χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού». O Δρ. Βασίλης Γεωργούντζος Ακτινοδιαγνώστης, Δ/ντής Ακτινολογικού Τμήματος ΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς» και Ταμίας της Ελληνικής Εταιρείας Μαστολογίας, ανέπτυξε το θέμα «Μαστογραφία και Υπέρηχοι μαστού». Η κα Νεκταρία Καλαμάτα-Λαμπρινάκη, Πλαστικός Χειρουργός, παρουσίασε τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να γίνει αποκατάσταση του μαστού που αφαιρέθηκε με τη μαστεκτομή. Στη συνέχεια, η κα Σαββούλα Μάλλιου, Παθολόγος-Oγκολόγος, μίλησε με πολύ κατανοητό τρόπο για την προληπτική χημειοθεραπεία.

Την παρουσίαση έκλεισε η ψυχοθεραπεύτρια του Κέντρου Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης Γυναικών με καρκίνο του μαστού «Ελλη Λαμπέτη», κα Μαριάννα Μπιτσάκου, Ψυχολόγος, η οποία αναφέρθηκε στα ψυχολογικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η γυναίκα αλλά και άλλα μέλη της οικογένειάς της μετά από τη διάγνωση του καρκίνου του μαστού. Ανέφερε επίσης ότι το Κέντρο, το οποίο βρίσκεται στη Λεωφ. Κηφισίας 30, στους Αμπελοκήπους, προσφέρει τις υπηρεσίες του ΔΩPEAN.

Ακολούθησε συζήτηση με το κοινό, προς το τέλος της οποίας, ο Δήμαρχος, κ. Παναγιώτης Φωτιάδης, ζήτησε από την Πρόεδρο της Εταιρείας, Δρ. Λυδία Ιωαννίδου-Μουζάκα, αν είναι δυνατόν να γίνει μια δωρεάν εξέταση για τους κατοίκους του Μενιδίου. Η Πρόεδρος της Εταιρείας συνεχάρη τον Δήμαρχο για το ενδιαφέρον που δείχνει προς τους Δημότες του και δεσμεύτηκε μαζί με άλλους ιατρούς να ανταποκριθούν στην επιθυμία του.

Την εκδήλωση παρακολούθησε πλήθος κόσμου, μεταξύ των οποίων ήταν οι Αντιδήμαρχοι Κοινωνικής Πολιτικής, κ. Τάσος Συρινίδης, Oικονομικών, κ. Νίκος Κολετζάκης, Περιβάλλοντος, κ. Σωκράτης Πετρόπουλος. O Επικεφαλής της Δημοτικής Παράταξης «Σύγχρονη Πόλη», κ. Γεώργιος Λέκκας, ο Δημοτικός Σύμβουλος, κ. Χρήστος Γκίκας, ο Πρόεδρος της ΤO, Νέας Δημοκρατίας του Κεντρικού Μενιδίου, κ. Γεώργιος Μπόρσης, τα Μέλη της ΤO, κ.κ. Ιωάννα Μανάρη, και Λουκία Χριστοπούλου, ο Αντιπρόεδρος του «Σπηλιωτοπούλειο» Νοσοκομείου κ. Φώτης Αλευράς, η Εκπρόσωπος του Συλλόγου Κρητών, κα Αθανασία Περράκη, και ο Εκπρόσωπος του Πολιτιστικού Συλλόγου Μονοματιού, κ. Ιωακείμ Κερεκάδης.

Στο τέλος της εκδήλωσης μοιράστηκε έντυπο ενημερωτικό υλικό και το κοινό περίμενε ένας πλούσιος μπουφές, προσφορά του Δημάρχου Αχαρνών, κ. Παναγιώτη Φωτιάδη.

Η ενέργεια συγχρηματοδοτείται κατά 80% από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο.

Πλήρης Τίτλος (για τεχνικούς λόγους δε μπορούσε να συμπεριληφθεί ολοκληρωμένος στην επικεφαλίδα): Ασφάλεια και Αποτελεσματικότητα της Αναστροζόληs σε Μετεμμηνοπαυσιακές Γυναίκες με Πρώιμο και Oρμονοευαίσθητο Καρκίνο του Μαστού

Δημήτριος Tζαννίνης, MD
Παθολόγος-Oγκολόγος
Δ/ντής Oγκολογικού Τμήματος, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών
e-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από κακόβουλη χρήση. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε την Javascript για να τη δείτε.

O καρκίνος του μαστού αποτελεί έναν από τους συχνότερους καρκίνους παγκοσμίως. Η συχνότητα εμφάνισης αυξάνεται προοδευτικά με την ηλικία, ενώ στις αναπτυγμένες χώρες μία ανάμεσα σε κάθε οκτώ γυναίκες θα εμφανίσει στη διάρκεια της ζωής της καρκίνο του μαστού¹. Περίπου 75% των καρκίνων του μαστού εμφανίζονται μετά την εμμηνόπαυση, ενώ σε ποσοστό τουλάχιστον 80% εκφράζουν θετικούς υποδοχείς οιστρογόνων ή/και προγεστερόνης που τους καθιστά ευαίσθητους σε ορμονικούς χειρισμούς². O αποκλεισμός των ορμονικών υποδοχέων αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα όπλα κατά του καρκίνου του μαστού. Από τη δεκαετία του '70 η ταμοξιφαίνη, ένας αναστολέας των οιστρογονικών υποδοχέων, χορηγήθηκε ευρύτατα παγκοσμίως με αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση όχι μόνο των υποτροπών αλλά και του κινδύνου θανάτου από τον καρκίνο του μαστού. Σε ασθενείς με ορμονοευαίσθητο καρκίνο του μαστού η ταμοξιφαίνη μειώνει τον κίνδυνο της υποτροπής κατά 41% περίπου και τον κίνδυνο θανάτου κατά 34%. Αυτό μεταφράζεται σε μια απόλυτη μείωση του κινδύνου υποτροπής κατά 11,8% στα 15 χρόνια παρακολούθησης και μια απόλυτη μείωση του κινδύνου θανάτου από καρκίνο του μαστού κατά 9,2%³.

Οι αναστολείς της αρωματάσης αποτελούν μια νέα σχετικά κατηγορία αντιοιστρογόνων που δρουν μέσω αναστολής ενός ενζύμου -της αρωματάσης- που είναι υπεύθυνο για τη μετατροπή της ανδροστενεδιόνης, που παράγεται στα επινεφρίδια, σε οιστρογόνα στους περιφερικούς ιστούς. Αυτός είναι και ο σημαντικότερος τρόπος παραγωγής οιστρογόνων στις μεταεμμηνοπαυσιακές γυναίκες (Σχήμα 1).

Σχήμα1. Αναστολή της αρωματάσης μέσα στο καρκινικό κύταρο του μαστού.

Η αναστρoζόλη (arimidex^TM), αποτελεί ένα μη στεροειδικό αναστολέα της αρωματάσης, τρίτης γενιάς, με ισχυρή δράση κατά του καρκίνου του μαστού τόσο σε προχωρημένα, όσο και σε πρώιμα στάδια της νόσου. Χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1995 για προχωρημένη νόσο, ενώ το 2002 πήρε έγκριση και για τον πρώιμο καρκίνο του μαστού. Τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες με μεγάλο αριθμό ασθενών έχουν μελετήσει τη δράση της αναστροζόλης είτε ως αρχική θεραπεία αμέσως μετά τη μαστεκτομή είτε ως διαδοχική θεραπεία μετά από 2 έως 3 χρόνια ταμοξιφαίνης (Πίνακας 1).

Από τις μελέτες διαδοχικού σχεδιασμού η ιταλική μελέτη ITA, η αυστριακή μελέτη ABCSG-8 και η γερμανική ARNO-95 είχαν παρόμοιο σχεδιασμό και σύγκριναν 5 χρόνια ταμοξιφαίνης με μια διαδοχική θεραπεία που περιλάμβανε 2 έως 3 χρόνια ταμοξιφαίνης ακολουθούμενα από 2 έως 3 χρόνια αναστροζόλης^4,5. Μια μεταανάλυση των τριών μελετών (4.006 ασθενείς, μέσος χρόνος παρακολούθησης 30 μήνες) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ασθενείς που έκαναν την αλλαγή σε αναστροζόλη συγκριτικά με εκείνες που πήραν μόνο ταμοξιφαίνη είχαν λιγότερες υποτροπές της νόσου και λιγότερους θανάτους, με αποτέλεσμα βελτίωση της ελεύθερης νόσου επιβίωσης κατά 41% (HR 0,59), βελτίωση της ελεύθερης απομακρυσμένων υποτροπών επιβίωσης κατά 39% (HR 0,61) και βελτίωση της συνολικής επιβίωσης κατά 29% (HR 0,71, 95% CI 0,52 - 0,98)⁶. Η σημαντικότερη μελέτη, όμως, με αναστροζόλη ήταν η μελέτη ATAC (The Arimidex, Tamoxifen, Alone or in Combination), η οποία σκοπό είχε να μελετήσει την αποτελεσματικότητα και ασφάλεια της αναστροζόλης χορηγούμενης ευθύς εξαρχής και σε δόση 1mg ημερησίως συγκριτικά με την ταμοξιφαίνη χορηγούμενη σε δόση 20mg ημερησίως, για 5 συνολικά χρόνια σε 9.366 μεταεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με ορμονοευαίσθητο καρκίνο του μαστού⁷.

Η μελέτη αυτή έχει ολοκληρώσει 100 συνολικά μήνες παρακολούθησης που αποτελεί και τον μακρύτερο χρόνο παρακολούθησης από όλες τις μελέτες με αναστολέα αρωματάσης σε πρώτη γραμμή και για τον λόγο αυτό της προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα. Η μελέτη αυτή έδειξε σημαντικό όφελος κατά 15% υπέρ του σκέλους της αναστροζόλης στην ελεύθερη νόσου επιβίωση (DFS, HR 0,85, 95% CI 0,76-0,94). Σε απόλυτους αριθμούς η διαφορά στην ελεύθερη νόσου επιβίωση υπέρ της αναστροζόλης αυξήθηκε από 2,8% στην πενταετία (οπότε και σταμάτησε η χορήγηση του φάρμακου) σε 4,8% μετά από 9 χρόνια, που σημαίνει ότι η αναστροζόλη εξακολουθεί να ασκεί την ευεργετική της δράση σε σχέση με την ταμοξιφαίνη ακόμη και μετά από τη διακοπή της χορήγησής της (το λεγόμενο carry over effect). Παρατηρήθηκε επίσης παράταση του χρόνου μέχρι την υποτροπή, και μείωση των απομακρυσμένων μεταστάσεων υπέρ της ομάδας της αναστροζόλης. Σε μια ξεχωριστή αναφορά φαίνεται ότι το όφελος αυτό μεγιστοποιείται στην ομάδα των γυναικών με θετικούς υποδοχείς οιστρογόνων αλλά αρνητικούς για προγεστερόνη.

Στην ίδια μελέτη παρατηρήθηκε μια μείωση κατά 40% του σχετικού κινδύνου εμφάνισης ετερόπλευρου καρκίνου του μαστού υπέρ της αναστροζόλης, και καθόσον είναι γνωστό ότι η ταμοξιφαίνη μειώνει τον κίνδυνο ετερόπλευρου καρκίνου κατά 50% περίπου, φαίνεται ότι η αναστροζόλη μπορεί να προλάβει την εμφάνιση του ετερόπλευρου καρκίνου του μαστού στο 70-80% περίπου των ασθενών με θετικούς υποδοχείς οιστρογόνων. Δεν παρατηρήθηκε διαφορά ως προς τη συνολική επιβίωση ανάμεσα στις δύο ομάδες. Ωστόσο, ο χρόνος παρακολούθησης μέχρι τώρα θεωρείται βραχύς και δεν αποκλείεται με μακρύτερο χρόνο παρακολούθησης να φανεί κάποια διαφορά στο μέλλον υπέρ της αναστροζόλης. Στην ανάλυση ξεχωριστών υποομάδων της μελέτης ΑΤΑC δεν παρατηρήθηκε υποομάδα που να μην έχει πλεονεκτήματα ως προς τη χορήγηση της αναστροζόλης. Oσον αφορά στην ασφάλεια του φάρμακου φαίνεται ότι η αναστροζόλη είναι καλά ανεκτό φάρμακο με ήπιο προφίλ παρενεργειών. Στη μελέτη ΑTAC ο αριθμός των σοβαρών παρενεργειών ήταν σημαντικά μειωμένος στην ομάδα της αναστροζόλης για όλο το χρονικό διάστημα της παρακολούθησης. Σημειώθηκαν σχετικά λιγότερα ποσοστά καρκίνου του ενδομητρίου (0,2% έναντι 0,8%), θρομβοεμβολικών επεισοδίων (2,8% έναντι 4,5%), των εξάψεων (41% έναντι 36%), και κολπικής αιμορραγίας (5,4% έναντι 10,2%), ενώ παράλληλα παρατηρήθηκαν αυξημένα ποσοστά αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων στην ομάδα της ταμοξιφαίνης (2,8% έναντι 2,0%). Μια σημαντική παρατήρηση ήταν ότι δεν σημειώθηκε αυξημένος κίνδυνος θανάτων από καρδιαγγειακά επεισόδια στην ομάδα της αναστροζόλης σε αντίθεση με ανησυχίες που υπάρχουν σχετικά με άλλους αναστολείς αρωματάσης και τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών επεισοδίων. Η συχνότερη και σημαντικότερη παρενέργεια στην ομάδα της αναστροζόλης ήταν τα μυοσκελετικά προβλήματα, όπως οι αρθραλγίες, καθώς και θέματα που έχουν σχέση με την οστεοπόρωση όπως είναι τα κατάγματα (2,93% έναντι 1,90%). Μετά, όμως, από τη λήξη της 5ετίας ο κίνδυνος καταγμάτων παρέμεινε ίδιος και στις δύο ομάδες που σημαίνει ότι η αρνητική επίδραση του φάρμακου στον οστικό μεταβολισμό εξαφανίζεται αμέσως με τη διακοπή χορήγησής του. Επιπλέον, τα κατάγματα που καταγράφηκαν στην ομάδα της αναστροζόλης δεν ήταν σοβαρά - όπως κατάγματα του ισχίου. Αλλες μελέτες δείχνουν ότι θα είναι πιθανή η πρόληψη της οστεοπόρωσης και των επιπλοκών της με τη χορήγηση διφωσφονικών φαρμάκων.

Ως συμπέρασμα, η αναστροζόλη αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη στην ορμονοθεραπεία του πρώιμου και ορμονοεξαρτώμενου καρκίνου του μαστού. Μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο στις γυναίκες αυτές σε σύγκριση με την ταμοξιφαίνη. Και πώς αντιλαμβανόμαστε αυτόν το κίνδυνο και με ποιες παραμέτρους καθορίζεται; Αφενός μεν υπάρχει ο κίνδυνος υποτροπής της νόσου ο οποίος μειώνεται σε απόλυτους αριθμούς κατά 4,8% στα 9 χρόνια συγκριτικά με την ταμοξιφαίνη, αφετέρου δε είναι και ο κίνδυνος σοβαρών παρενεργειών, όπως ο καρκίνος του ενδομητρίου, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και τα θρομβοεμβολικά φαινόμενα που μειώνονται σημαντικά με τη χορήγηση της αναστροζόλης. Με τα δεδομένα αυτά προτείνεται η χορήγηση αναστροζόλης, το νωρίτερο δυνατόν, ως η καλύτερη διαθέσιμη θεραπεία με σκοπό τη μείωση του κινδύνου υποτροπής, αλλά ταυτόχρονα την ελαχιστοποίηση των σοβαρών επιπλοκών της θεραπείας.

Βιβλιογραφία

1. Dellapasqua S et al. The choice of systemic adjuvant therapy in receptor positive early breast cancer. Eur J Cancer 2005; 41: 357-364.
2. Anderson WF et al. Estrogen receptor breast cancer phenotype in the SEER database. Breast Canc Res Treat 2002; 76: 27-36.
3. Early Breast Cancer Trialists' Collaborative Group. Effects of chemotherapy and hormonal therapy for early breast cancer on recurrence and 15-year survival: an overview of the randomised trials. Lancet 2005; 365: 1687-1717.
4. Jakesz R, Jonat W, Gnant M et al. Switching of postmenopausal women with endocrine-responsive early breast cancer to anastrozole after 2 years' adjuvant tamoxifen: combined results of ABCSG trial 8 and ARNO 95 trial. Lancet 2005; 366: 455-462.
5. Boccardo F, Rubagotti A, Guglielmini P et al. Switching to anastrozole versus continued tamoxifen treatment of early breast cancer. Updated results of the Italian tamoxifen anastrozole (ITA) trial. Ann Oncol 2006; 17 (suppl 7): vii10-vii14.
6. Jonat W et al. Effectiveness of switching from adjuvant tamoxifen to anastrozole in postmenopausal women with hormone-sensitive early-stage breast cancer: a meta-analysis. Lancet Oncol 2006 Dec; 7(12): 991-6.
7. Forbes JF, Cuzick J, Buzdar A, Howell A, Tobias JS, Baum M. Effect of anastrozole and tamoxifen as adjuvant treatment for early-stage breast cancer: 100-month analysis of the ATAC trial. Lancet Oncol 2008 Jan; 9(1): 45-53.